Emre
New member
Murat hâlâ araştırıyordu.
“Ben ameliyat olmak istemiyorum.”
Derya:
“Bunu gerçekten ameliyat korkusundan mı söylüyorsun, yoksa şu an ameliyat gerekmiyor diye mi düşünüyorsun?”
Murat cevap vermedi.
Bu küçük konuşma, karar sürecini değiştirdi.
Çünkü Murat o zamana kadar “PRP mi ameliyat mı?” diye düşünüyordu.
Oysa gerçek soru belki de şuydu:
“Benim yırtığımın özelliklerine göre şu anda hangi tedavi seçenekleri mantıklı ve bunların amaçları ne?”
Bu yaklaşım tıpta oldukça önemlidir.
Bir tedavinin iyi veya kötü olduğunu tek başına sormak yerine, belirli bir hasta için belirli koşullarda ne beklenebileceğini sormak gerekir.
Tarihten Bugüne: Omuz Ağrısına Bakışımız Nasıl Değişti?
İnsanların omuz yaralanmalarını ele alış biçimi de zaman içinde değişti.
Geçmişte birçok tendon ve kas problemi için tedavi seçenekleri daha sınırlıydı. Günümüzde MR, ultrason ve gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde dokunun durumunu çok daha ayrıntılı görebiliyoruz.
Bununla birlikte teknoloji arttıkça başka bir sorun da ortaya çıktı:
Daha fazla görüntü görmek, her görüntünün mutlaka tedavi edilmesi gerektiği anlamına gelmiyor.
Özellikle yaşla birlikte tendonlarda yapısal değişiklikler görülebiliyor. Bu nedenle MR raporundaki bir bulguyu kişinin ağrısından ve fonksiyonundan bağımsız değerlendirmek yanıltıcı olabilir.
Modern yaklaşım giderek daha fazla “görüntü ne söylüyor?” sorusunun yanına “hasta ne yaşıyor?” sorusunu ekliyor.
Bu noktada Derya'nın yaklaşımı ile Murat'ın çözüm odaklı tavrı yeniden birleşti.
Murat:
“Ben tekrar kolumu kullanmak istiyorum.”
Derya:
“Ve bunu yaparken hayatını sadece tedavi randevularından ibaret hale getirmek istemiyorsun.”
“Evet.”
“Öyleyse doktorla bunları konuşalım.”
PRP Ameliyattan Sonra Daha Farklı Bir Konu Olabilir
Murat'ın araştırmasında önemli bir ayrıntı daha ortaya çıktı.
PRP'nin ameliyatsız olarak yırtığı tedavi etmek amacıyla kullanılması ile rotator manşet onarımı sonrasında biyolojik destek amacıyla kullanılması aynı soru değildi.
AAOS'nin 2025 kılavuzunda, rotator manşet onarımına trombosit türevi ürünlerin eklenmesinin hasta tarafından bildirilen sonuçları iyileştirdiğine dair yeterli destek bulunmadığı; bununla birlikte sıvı PRP'nin yeniden yırtılma oranlarını azaltabileceğine ilişkin sınırlı kanıt bulunduğu belirtiliyor. American Academy of Orthopaedic Surgeons
Öte yandan bazı meta-analizler ameliyat sırasında veya sonrasında PRP kullanılan hastalarda belirli sonuçlarda olumlu farklılıklar bildirmiş olsa da, tüm araştırmalar aynı sonuca ulaşmıyor. Örneğin bir meta-analizde tam kat rotator manşet yırtığı ameliyatına PRP eklenmesinin bazı ölçümlerde küçük iyileşmeler sağladığı, ancak ağrı, fonksiyon ve yeniden yırtılma gibi birçok sonuçta anlamlı fark bulunmadığı bildirildi. PubMed
Yani “PRP omuz yırtığını iyileştirir” cümlesi, mevcut bilimsel tabloyu fazlasıyla basitleştiriyor.
Murat'ın Doktoruna Sorduğu 7 Soru
Ertesi randevuda Murat bu kez internetten bulduğu tedavileri sıralamak yerine not defterini açtı.
Şunları sordu:
1. “Benim yırtığım kısmi mi, tam kat mı?”
2. “Yırtığın büyüklüğü ve tendonun kalitesi nasıl?”
3. “Benim durumumda PRP'nin amacı nedir?”
4. “PRP'den ağrı azalması mı, fonksiyon artışı mı beklemeliyim?”
5. “PRP'nin benim yırtığımın yapısal olarak kapanmasını sağlayacağını söylemek mümkün mü?”
6. “Fizik tedavi ve egzersiz programının tedavideki yeri nedir?”
7. “PRP işe yaramazsa sonraki seçenek ne olacak?”
Son soru özellikle önemliydi.
Çünkü iyi bir tedavi planı yalnızca “ilk adım”ı değil, gerekirse ikinci ve üçüncü adımı da düşünür.
Sonuç: PRP Omuz Yırtığına İyi Gelebilir mi?
Hikâyenin sonunda Murat PRP yaptırıp yaptırmama kararını internet yorumlarına göre vermedi.
Çünkü artık sorunun “PRP iyi mi kötü mü?” olmadığını anlamıştı.
Daha doğru soru şuydu:
“Benim omuz yırtığımın türünde, benim belirtilerim ve hedeflerim açısından PRP'den ne kadar fayda beklenebilir?”
Bugünkü bilimsel kanıtlar PRP'nin özellikle bazı kısmi rotator manşet yırtıkları ve tendinopatilerinde ağrı açısından fayda sağlayabileceğini düşündürüyor; ancak sonuçlar çalışmalar arasında değişiyor ve uzun vadeli fonksiyonel kazanımlar konusunda belirsizlik devam ediyor. 2025 AAOS kılavuzu da kısmi yırtıklar için PRP'nin rutin kullanımını desteklemiyor. American Academy of Orthopaedic Surgeons
Tam kat yırtıklarda ise PRP'yi ameliyatsız tedavinin garantili alternatifi gibi görmek doğru değil. Özellikle büyük veya belirgin fonksiyon kaybına yol açan yırtıklarda kararın ortopedi değerlendirmesi, görüntüleme bulguları, kişinin yaşı, aktivite düzeyi ve şikâyetleri birlikte ele alınarak verilmesi gerekir. AAOS'nin güncel kılavuzu da tam kat yırtıkların ameliyatsız tedavisinde PRP'nin rutin kullanımını desteklemiyor. American Academy of Orthopaedic Surgeons
Bir de şu ayrıntıyı unutmamak gerekiyor: PRP çalışmalarının sonuçları, kullanılan ürünün hazırlanma biçimi ve uygulama tekniği gibi faktörlerden etkilenebiliyor. Ayrıca araştırmaların finansal ilişkileri de sonuçların yorumlanmasında dikkate alınması gereken bir konu. Bir sistematik inceleme, PRP araştırmalarında endüstri bağlantısı bulunan çalışmaların olumlu sonuç bildirme olasılığının daha yüksek olduğunu raporladı. PubMed
Murat sonunda not defterini kapattı.
Derya:
“Karar verdin mi?”
Murat gülümsedi.
“Henüz değil.”
“Eskiden olsa hemen karar verirdin.”
“Şimdi daha iyi bir şey yapıyorum.”
“Neyi?”
“Önce neyi tedavi ettiğimizi anlamaya çalışıyorum.”
Belki omuz yırtığı yaşayan herkesin hikâyesinde bulunması gereken cümle tam da buydu.
Çünkü bazen en hızlı çözüm, en doğru çözüm olmayabilir.
Bazen de insanın ihtiyacı olan şey yeni bir tedavi aramak değil, elindeki tanıyı doğru anlamaktır.
Ve belki bu forumdaki en önemli soru da şu:
Sizin için “PRP işe yarar mı?” sorusundan önce, “Benim yırtığım tam olarak ne ve tedaviden beklentim ne?” sorusunu sormak daha anlamlı olmaz mı?
Kaynaklar: Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi'nin 2025 Rotator Manşet Yaralanmaları Klinik Uygulama Kılavuzu ve PRP/rotator manşet yırtıkları üzerine yayımlanmış sistematik derlemeler ve meta-analizler. new.aaos.org+2PubMed+2
“Ben ameliyat olmak istemiyorum.”
Derya:
“Bunu gerçekten ameliyat korkusundan mı söylüyorsun, yoksa şu an ameliyat gerekmiyor diye mi düşünüyorsun?”
Murat cevap vermedi.
Bu küçük konuşma, karar sürecini değiştirdi.
Çünkü Murat o zamana kadar “PRP mi ameliyat mı?” diye düşünüyordu.
Oysa gerçek soru belki de şuydu:
“Benim yırtığımın özelliklerine göre şu anda hangi tedavi seçenekleri mantıklı ve bunların amaçları ne?”
Bu yaklaşım tıpta oldukça önemlidir.
Bir tedavinin iyi veya kötü olduğunu tek başına sormak yerine, belirli bir hasta için belirli koşullarda ne beklenebileceğini sormak gerekir.
Tarihten Bugüne: Omuz Ağrısına Bakışımız Nasıl Değişti?
İnsanların omuz yaralanmalarını ele alış biçimi de zaman içinde değişti.
Geçmişte birçok tendon ve kas problemi için tedavi seçenekleri daha sınırlıydı. Günümüzde MR, ultrason ve gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde dokunun durumunu çok daha ayrıntılı görebiliyoruz.
Bununla birlikte teknoloji arttıkça başka bir sorun da ortaya çıktı:
Daha fazla görüntü görmek, her görüntünün mutlaka tedavi edilmesi gerektiği anlamına gelmiyor.
Özellikle yaşla birlikte tendonlarda yapısal değişiklikler görülebiliyor. Bu nedenle MR raporundaki bir bulguyu kişinin ağrısından ve fonksiyonundan bağımsız değerlendirmek yanıltıcı olabilir.
Modern yaklaşım giderek daha fazla “görüntü ne söylüyor?” sorusunun yanına “hasta ne yaşıyor?” sorusunu ekliyor.
Bu noktada Derya'nın yaklaşımı ile Murat'ın çözüm odaklı tavrı yeniden birleşti.
Murat:
“Ben tekrar kolumu kullanmak istiyorum.”
Derya:
“Ve bunu yaparken hayatını sadece tedavi randevularından ibaret hale getirmek istemiyorsun.”
“Evet.”
“Öyleyse doktorla bunları konuşalım.”
PRP Ameliyattan Sonra Daha Farklı Bir Konu Olabilir
Murat'ın araştırmasında önemli bir ayrıntı daha ortaya çıktı.
PRP'nin ameliyatsız olarak yırtığı tedavi etmek amacıyla kullanılması ile rotator manşet onarımı sonrasında biyolojik destek amacıyla kullanılması aynı soru değildi.
AAOS'nin 2025 kılavuzunda, rotator manşet onarımına trombosit türevi ürünlerin eklenmesinin hasta tarafından bildirilen sonuçları iyileştirdiğine dair yeterli destek bulunmadığı; bununla birlikte sıvı PRP'nin yeniden yırtılma oranlarını azaltabileceğine ilişkin sınırlı kanıt bulunduğu belirtiliyor. American Academy of Orthopaedic Surgeons
Öte yandan bazı meta-analizler ameliyat sırasında veya sonrasında PRP kullanılan hastalarda belirli sonuçlarda olumlu farklılıklar bildirmiş olsa da, tüm araştırmalar aynı sonuca ulaşmıyor. Örneğin bir meta-analizde tam kat rotator manşet yırtığı ameliyatına PRP eklenmesinin bazı ölçümlerde küçük iyileşmeler sağladığı, ancak ağrı, fonksiyon ve yeniden yırtılma gibi birçok sonuçta anlamlı fark bulunmadığı bildirildi. PubMed
Yani “PRP omuz yırtığını iyileştirir” cümlesi, mevcut bilimsel tabloyu fazlasıyla basitleştiriyor.
Murat'ın Doktoruna Sorduğu 7 Soru
Ertesi randevuda Murat bu kez internetten bulduğu tedavileri sıralamak yerine not defterini açtı.
Şunları sordu:
1. “Benim yırtığım kısmi mi, tam kat mı?”
2. “Yırtığın büyüklüğü ve tendonun kalitesi nasıl?”
3. “Benim durumumda PRP'nin amacı nedir?”
4. “PRP'den ağrı azalması mı, fonksiyon artışı mı beklemeliyim?”
5. “PRP'nin benim yırtığımın yapısal olarak kapanmasını sağlayacağını söylemek mümkün mü?”
6. “Fizik tedavi ve egzersiz programının tedavideki yeri nedir?”
7. “PRP işe yaramazsa sonraki seçenek ne olacak?”
Son soru özellikle önemliydi.
Çünkü iyi bir tedavi planı yalnızca “ilk adım”ı değil, gerekirse ikinci ve üçüncü adımı da düşünür.
Sonuç: PRP Omuz Yırtığına İyi Gelebilir mi?
Hikâyenin sonunda Murat PRP yaptırıp yaptırmama kararını internet yorumlarına göre vermedi.
Çünkü artık sorunun “PRP iyi mi kötü mü?” olmadığını anlamıştı.
Daha doğru soru şuydu:
“Benim omuz yırtığımın türünde, benim belirtilerim ve hedeflerim açısından PRP'den ne kadar fayda beklenebilir?”
Bugünkü bilimsel kanıtlar PRP'nin özellikle bazı kısmi rotator manşet yırtıkları ve tendinopatilerinde ağrı açısından fayda sağlayabileceğini düşündürüyor; ancak sonuçlar çalışmalar arasında değişiyor ve uzun vadeli fonksiyonel kazanımlar konusunda belirsizlik devam ediyor. 2025 AAOS kılavuzu da kısmi yırtıklar için PRP'nin rutin kullanımını desteklemiyor. American Academy of Orthopaedic Surgeons
Tam kat yırtıklarda ise PRP'yi ameliyatsız tedavinin garantili alternatifi gibi görmek doğru değil. Özellikle büyük veya belirgin fonksiyon kaybına yol açan yırtıklarda kararın ortopedi değerlendirmesi, görüntüleme bulguları, kişinin yaşı, aktivite düzeyi ve şikâyetleri birlikte ele alınarak verilmesi gerekir. AAOS'nin güncel kılavuzu da tam kat yırtıkların ameliyatsız tedavisinde PRP'nin rutin kullanımını desteklemiyor. American Academy of Orthopaedic Surgeons
Bir de şu ayrıntıyı unutmamak gerekiyor: PRP çalışmalarının sonuçları, kullanılan ürünün hazırlanma biçimi ve uygulama tekniği gibi faktörlerden etkilenebiliyor. Ayrıca araştırmaların finansal ilişkileri de sonuçların yorumlanmasında dikkate alınması gereken bir konu. Bir sistematik inceleme, PRP araştırmalarında endüstri bağlantısı bulunan çalışmaların olumlu sonuç bildirme olasılığının daha yüksek olduğunu raporladı. PubMed
Murat sonunda not defterini kapattı.
Derya:
“Karar verdin mi?”
Murat gülümsedi.
“Henüz değil.”
“Eskiden olsa hemen karar verirdin.”
“Şimdi daha iyi bir şey yapıyorum.”
“Neyi?”
“Önce neyi tedavi ettiğimizi anlamaya çalışıyorum.”
Belki omuz yırtığı yaşayan herkesin hikâyesinde bulunması gereken cümle tam da buydu.
Çünkü bazen en hızlı çözüm, en doğru çözüm olmayabilir.
Bazen de insanın ihtiyacı olan şey yeni bir tedavi aramak değil, elindeki tanıyı doğru anlamaktır.
Ve belki bu forumdaki en önemli soru da şu:
Sizin için “PRP işe yarar mı?” sorusundan önce, “Benim yırtığım tam olarak ne ve tedaviden beklentim ne?” sorusunu sormak daha anlamlı olmaz mı?
Kaynaklar: Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi'nin 2025 Rotator Manşet Yaralanmaları Klinik Uygulama Kılavuzu ve PRP/rotator manşet yırtıkları üzerine yayımlanmış sistematik derlemeler ve meta-analizler. new.aaos.org+2PubMed+2